/غواصی تكنیكال درگفتگو بامدرس بین‌المللی غواصی آبهای عمیق/

كاهش هزینه‌های تحقیقات و عملیات نجات دریایی كشور با غواصی تكنیكال

» سرویس: علمی و فناوری - علمی

یك مدرس بین‌المللی غواصی آب‌های عمیق و دستگاههای مدار بسته با اشاره به پیشرفت‌های چشمگیر تكنیك‌های غواصی در دهه‌های اخیر بر ضرورت انتقال اصول غواصی تكنیكی به كشور تاكید كرد.

رضا بهره‌مند، مدرس بین‌المللی دوره‌های تربیت مربی غواصی و تكنیكال و آب‌های عمیق در گفت‌وگو با خبرنگار علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) با تشریح بخشی از پیشرفت‌های تكنیكی غواصی و ضرورت انتقال دانش و روش‌های نوین غواصی به كشور گفت: غواصان كشور اغلب از تكنیك‌های قدیمی استفاده می‌كنند و غواصی تكنیكال و اصول علمی غواصی با قدمت چند ده ساله در دنیا در كشور ما جایگاه چندان مناسبی ندارند كه این مساله ضمن مخاطراتی كه برای غواصان در پی دارد، امكان انجام عملیات مختلف غواصی را كه با توجه به گسترش صنایع دریایی از جمله در بخش تحقیقاتی و علمی وتصویر برداری به شدت مورد نیاز كشورند، سلب كرده است.

وی گفت: استفاده از تكنیك‌های غواصی مثل نیتراكس ونیتراكس پیشرفته می‌تواند هزینه‌های عملیات غواصی مثل باستان‌شناسی، نمونه برداری، بازدید و تصویربرداری از سازه های زیر آب را نیز به نحو چشمگیری كاهش دهد.

بهره‌مند در ادامه با اشاره به پیچیدگی‌های غواصی آب‌های عمیق با توجه به تغییرات فشار هوا در اعماق مختلف و تاثیرات متنوع آن بر بدن اظهار داشت: هوای تنفسی ما حدوداً شامل 20 درصد اكسیژن و 80 درصد نیتروژن است كه تنها حدود هفت درصد اكسیژن جذب وبقیه اكسیژن همراه با نیتروژن دفع می‌شود. با غواصی در زیر آب به ازای هر 10 متر پایین رفتن از سطح آب، یك اتمسفر به فشار وارد بر بدن افزوده می‌شود كه میزان جذب گازهای تنفسی را افزایش می‌دهد؛ مثلا در عمق 20 متری میزان اكسیژن مورد نیاز و میزان نیتروژن جذب شده به بدن دو برابر می‌شود كه با توجه به نسبت یك به چهار این گازها اثرات آن تشدید می‌شود.

وی از جذب نیتروژن بالا (مستی نیتروژن) و كمبود شدید اكسیژن به عنوان عوامل اصلی بروز عوارض ناشی از غواصی یاد كرد و گفت‌: تاثیرات فشار به حدی است كه از حدود عمق 40 متری دیگر بهتر است از هوای معمولی استفاده شده و هوای غنی شده (نیتراكس) كه نسبت گازهای اكسیژن و نتیروژن آن تغییر یافته جایگزین شود.

بهره‌مند تصریح كرد: افزایش نسبت اكسیژن به نیتروژن در تركیب گاز تنفسی تا حدود عمق ٤٠ متر و تا میزان 40 درصد اكسیژن، میسر است ولی از آن عمق پایین‌تر، اكسیژن خود به عنوان عاملی سمی، سلامت غواصی را به خطر می‌اندازد؛ لذا طبق رفرنس موسسه بین‌المللی نیتراكس و غواصی تكنیكال از عمق 48 متری تا حدودی 90 متری از تركیبی شامل 50 درصد گاز بی‌اثر هلیوم، 14 درصد اكسیژن و 36 درصد نیتروژن استفاده می‌شود.

رضا بهره مند

وی با بیان این كه به دلیل خطرات بالا رفتن میزان نیتروژن جذب شده حین غواصی برای سلامت غواص، غواصان پیش از رسیدن به سطح در عمق‌های مشخص چند دقیقه‌ای توقف می‌كنند تا میزان نیتروژن اشباع كاهش پیدا كند، تصریح كرد: استفاده از نیتراكس و غواصی تكنیكال منحصر به عمق‌های زیاد نیست و در اعماق كمتر هم می‌توان با تغییر تركیب گازهای تنفسی غواصی مدت زمان حضور در زیر آب را افزایش داد یا نیاز به توقف در ایستگاه‌ها را برطرف كرد.

وی خاطرنشان كرد: طبق استانداردهای موسسه بین‌المللی نیتراكس و غواصی تكنیكال (IANTID) (جدول C-3718) غواصی كه تا عمق 90 متری پایین رفته موقع صعود تا عمق 24 متری باید از تركیب اكسیژن 14 درصد 50 درصد هلیوم و٣٦ درصد نیتروژن و بعد از آن تا عمق شش متری از نیتراكس 50 درصد و از عمق شش متری تا سطح از اكسیژن 100 درصد استفاده كند.

بهره‌مند تصریح كرد: روش‌های یاد شده همگی از نوع «مدار باز» هستند كه غواص باید برای رسیدن به عمق زیاد سیلندرهای متعددی را با خود حمل كند. برای رفع این مشكل دستگاه غواصی «مدار بسته» ابداع شده كه قادر است اكسیژن موجود در بازدم غواصی را بازیابی و با تركیبات سیلندرهای كوچك همراه تركیب كند. با استفاده از این دستگاه نیازی به حمل سیلندرهای سنگینی متعدد نیست و غواص می‌تواند با تجهیزاتی به مراتب سبكتر تا سه ساعت زیرآب تنفسی كند.

وی در گفت‌و‌گو با ایسنا خاطرنشان كرد: علاوه بر سیستم‌های «مدار باز» و سیستم‌های الكترونیكی «مدار بسته»، سیستم‌های «نیمه مدار باز» هم وجود دارد كه الكترونیكی نبوده و سنگین‌تر است و برخی مزایای سیستم مدار بسته از جمله تغییر خودكار تركیب گازهای تنفسی را ندارد و در مقابل از خطر بروز اشكالات احتمالی در رایانه سیستم مدار بسته و اختلال در تركیب گازها مصون است.

بهره‌مند در ادامه در خصوص تاریخچه استفاده از نیتراكس (Nitrox) گفت: این تركیب گازی غواصی كه شامل تركیبی از اكسیژن و نیتروژن (با اكسیژن بیشتر از هوا) است در سال 1912 توسط آلمانی‌ها استفاده شده و از 1950 غواصان تجاری نیز از آن استفاده كرده‌اند.

NOAA از 1970 نیتراكس را تایید و استفاده كرده و IANTD از سال 1985 به رغم برخی ابراز مخالفت‌ها نسبت به آموزش و گسترش كاربرد آن اقدام كرده‌ است.

این مدرس بین‌المللی مربی‌گری غواصی تكنیكال و دوره‌های تربیت مربی درمانگر DAN در بیان مزایای استفاده از نیتراكس به امكان غواصی طولانی‌تر با توقف كمتر، زمان برداشت فشار كمتر،‌ غواصی‌های مكرر طولانی‌تر با توقف كمتر در ایستگاه‌ها، كاهش فاصله بین غواصی و پرواز از 24 ساعت به حدود هفت ساعت و ایمنی بالاتر آن نسبت به جداول هوا اشاره كرد و به ایسنا گفت: استفاده از نیتراكس در مجموع هزینه‌های غواصی را كاهش می‌دهد. البته در صورت بروز اشكال و اشتباه در تركیب كردن گازها ممكن است به كمبود اكسیژن یا مسمومیت با اكسیژن یا عارضه رفع فشار منجر شود كه ضروری است، تهیه نیتراكس با دقت كامل توسط افراد متخصص صورت گیرد.

این مدرس مربی غواصی در پایان خاطرنشان كرد: به رغم كاربرد گسترده غواصی نیتراكس و تكنیكال در دنیا، غواصان ایرانی همچنان تا عمق‌های بیشتر از سی، چهل متر از هوای معمولی استفاده می‌كنند كه مخاطرات و عوارض جدی در پی دارد. از طرف دیگر در غواصی‌های طولانی مثلا غارنوردی یا عملیات تحقیقاتی، علمی و جست‌وجو باید حتما از روش‌های تكنیكال استفاده كرد كه ضرورت آموزش و گسترش تكنیك های نوین غواصی در كشور را دوچندان می كند.